Vrouwen en niet-Westerse personages ondervertegenwoordigd in schoolboeken

Vrouwen en niet-Westerse personages ondervertegenwoordigd in schoolboeken

In Nederlandse schoolboeken komen veel minder vrouwelijke dan mannelijke personages voor, en ook relatief weinig personages met een niet-Westerse achtergrond. Ook is er sprake van impliciete stereotypering. Dat ontdekte Judi Mesman, hoogleraar Interdisciplinary study of societal challenges na bestudering van alle in Nederlandse brugklassen gebruikte schoolboeken voor Nederlands en wiskunde.

Judi Mesman onderzoekt met haar team wat kinderen leren van hun omgeving over gender en etniciteit. Bijvoorbeeld van hun ouders, maar dus ook uit schoolboeken of kinderboeken. "Het is belangrijk dat kinderen zichzelf herkennen in hun schoolboek. Zo bleek al dat meisjes teksten over scheikunde beter begrijpen wanneer er plaatjes van vrouwelijke wetenschappers bij staan." 

Via de uitgevers kregen Mesman en haar collega’s alle schoolboeken die in de brugklas worden gebruikt voor de vakken Nederlands en wiskunde. Vrouwen zijn systematisch ondervertegenwoordigd in deze boeken, ontdekte Mesman. Daarnaast werden mannen en vrouwen vaak gebruikt in stereotype rollen.

Bij het kijken naar etniciteit vergeleek Mesman de aantallen in de boeken met de verhoudingen in de Nederlandse samenleving. Volgens het CBS is in Nederland 13,4% van de bevolking van niet-Westerse afkomst. Mesman vond dat de teksten van de schoolboeken hier ver bij achter bleven. Opvallend is wel dat bij beeld de verhouding meer recht doet aan de verhouding in de maatschappij.

"Ons onderzoek laat zien dat stereotypen ook in schoolboeken zijn geslopen, ook al is dat waarschijnlijk onbewust gebeurd. Nu is het aan de uitgevers om bewust een keuze te maken hoe ze met sekse en etniciteit in hun boeken willen omgaan."

Uitgevers aan de slag met resultaten
In totaal kreeg Mesman zestien boeken voor wiskunde en zeventien voor Nederlands van de verschillende uitgevers. ‘De uitgevers hebben vanaf het begin meegewerkt met dit onderzoek, omdat ook zij benieuwd waren naar de resultaten’, zo meldt Stephan de Valk, directeur van de GEU, de brancheorganisatie van aanbieders van leermiddelen en toetsen. ‘De uitgevers gaan de resultaten van het onderzoek bespreken met hun auteurs. In de toekomst kan dan de in de rapporten genoemde onbewuste stereotypering vermeden worden.’

Bron: Universiteit Leiden